حدیث روز
امام حسين عليه السلام: خوش اخلاقى عبادت است. (كنزالعمال، ج13، ص151، ح36472)
امام على عليه السلام: هر كس خوش اخلاق باشد، زندگى اش پاكيزه و گوارا مى گردد. (نهج البلاغه،خطبه 184)
رسول اكرم صلى الله عليه و آله :يكديگر را به رفتار نيك با زنان سفارش كنيد.بحارالأنوار، ج33، ص628
رسول اكرم صلى الله عليه و آله:هرزنى،از دنيابرودوشوهرش ازاوراضى باشد،به بهشت مى رود.نهج الفصاحه،ح 1022
رسول اكرم صلى الله عليه و آله :حيا خوب است ولى براى زنان خوب تر است. نهج الفصاحه، ح 2006

زن از دیدگاه رهبری

کانون گرم خانواده/1

گزیده‌ای از بیانات رهبر معظم انقلاب امام خامنه ای درباره‌ی نهاد خانواده

 

اشاره

در روزگار ما همه از خانواده می‌گویند و دغدغه‌ی خانواده را دارند؛ جامعه‌شناسان اولین حلقه‌ی شکل‌گیری بنیان جامعه را خانواده می‌دانند؛ روان‌شناسان ریشه‌ی حالات روانی انسان‌ها را در خانواده جستجو می‌کنند؛ دانشمندان تربیت، نقطه‌ی عزیمت تربیت را خانواده می‌دانند و مصلحان اجتماعی هر نوع تحول صلاح‌گرایانه را منوط به خانواده می‌دانند. به‌راستی خانواده چقدر اهمیت دارد؟ نظر اسلام در این باره چیست؟ و چگونه می‌توان شالوده‌ی خانواده را محکم کرد؟

 

* کلمه‌ی طیبه یا نهاد پاک

خانواده، کلمه‌ای طیبه[۱]است. کلمه‌ی طیبه هم خاصیتش این است که وقتی یک جایی به وجود آمد، مرتب از خود برکت و نیکی می‌تراود و به پیرامون خودش نفوذ می‌دهد. کلمه‌ی طیبه همان چیزهایی است که خدای متعال آن را با همان اساس صحیح به بشر اهدا کرده. اینها همه کلمه‌ی طیبه است؛ چه معنویات و چه مادیات.۲۷

* سلول اصلی پیکره‌ی اجتماع

همچنان که بدن انسان از سلولها تشکیل شده که نابودی و فساد و بیماری سلولها بطور قهری و طبیعی، معنایش بیماری بدن است و اگر توسعه پیدا کند به جاهای خطرناکی برای کل بدن انسان منتهی می‌شود، همین طور جامعه هم از سلولهایی تشکیل شده، که این سلولها خانواده‌اند. هر خانواده‌ای یکی از سلولهای پیکره‌ی اجتماع و بدنه‌ی اجتماع است. وتی اینها سالم بودند، وقتی اینها رفتار درست داشتند، بدنه‌ی جامعه، یعنی آن پیکره‌ی جامعه سالم خواهد بود.۲۸

* خانواده‌ی سالم، جامعه‌ی سالم

اگر در جامعه‌ای خانواده مستحکم شد و زن و شوهر حقوق یکدیگر را رعایت کردند و با هم اخلاق خوش داشته و سازگاری نمودند و با همکاری هم مشکلات را بر طرف نموده و فرزندان را تربیت کردند، جامعه‌ای که این طور خانواده‌ها را داشته باشد، به صلاح خواهد رسید و نجات پیدا خواهد کرد و اگر مصلحی در جامعه باشد می‌تواند این طور جوامع را اصلاح نماید. اگر خانواده‌ای نبود، بزرگترین مصلحین هم بیایند نمی‌توانند جامعه را اصلاح کنند.۲۹

هر کشوری که در آن بنیان خانواده مستحکم باشد، بسیاری از مشکلات آن کشور، بخصوص مشکلات اخلاقی و معنوی آن به برکت خانواده‌ی سالم و مستحکم برطرف می‌شود یا اصلاً بوجود نمی‌آید.۳۰

این پیوند ازدواج و زناشویی، یکی از نعمات بزرگ الهی و یکی از اسرار آفرینش است و یکی از موجبات بقا و ماندگاری و صحت و صلاح جوامع است.۳۱

تشکیل خانواده اگر به شکل سالمی صورت بگیرد و اخلاق حاکم بر زوجین، صحیح و منطقی و منطبق با اصول شرع، با آنچه که خداوند معین فرموده باشد، این پایه‌ی اصلاح جامعه است و پایه‌ی سعادت همه افراد جامعه است.۳۲

تشکیل بنای خانواده، یک نیاز اجتماعی است، اگر چنانچه در یک جامعه‌ای، خانواده‌ها درست بودند، سالم بودند، استحکام داشتند، تزلزل نداشتند، حدود و ثغور خانواده محفوظ بود، این جامعه می‌تواند به خوبی اصلاح بشود.افرادش می‌توانند رشد فکری پیدا کنند و از لحاظ روحی کاملاً سالم باشند، می‌توانند انسانهایی بدون عقده باشند.۳۳

 

 

* جامعه‌ی بی‌خانواده، خاستگاه مشکلات روانی

جامعه‌ی بی‌خانواده جامعه‌ی آشفته‌ای است، جامعه‌ی نامطمئنی است.. جامعه‌ای است که در آن مواریث فرهنگی و فکری و عقاید نسلها به یکدیگر آسان منتقل نمی شود. جامعه‌ای که در آن تربیت انسان به راحتی و روانی صورت نمی‌گیرد. اگر جامعه‌ای خانواده نداشته باشد یا خانواده در آن متزلزل باشد. انسان در بهترین پرورشگاه‌های خود پرورش پیدا نخواهد کرد.۳۴

خانواده که نبود، نوجوان نیست،کودک نیست، انسان نیت، مرد و زن صالح نیست، اخلاق نیست، انتقال تجربیات مثبت و خوب و با ارزش نسل گذشته به نسل بعد نیست.۳۵

خانواده که نبود، مرکز تولید ایمان و دین باوری دیگر نیست.۳۶

جوامعی که در آن خانواده سست و بی بنیاد است یا خانواده اصلاً تشکیل نمی‌شود یا کم تشکیل می‌شود، یا اگر تشکیل شد متزلزل است و در معرض نابودی و فناست. در این جوامع مشکلات روانی و عصبی بسیار بیشتر از آن جوامعی است که در آنها خانواده‌هایی مستقر هستند و زن و مرد به یک نقطه و کانونی متصلند.۳۷

* نسلهای بی‌حفاظ

خانواده بنیاد بسیار مهم و حایز اهمیتی است. فایده‌ی خانواده در تربیت نسل بشر و ایجاد انسانهای سالم از لحاظ معنوی و فکری و روانی یک فایده‌ی منحصر به فردی است. هیچ چیز جای خانواده را نمی گیرد...وقتی نظام خانواده وجود داشته باشد، این میلیاردها انسان، هر کدامشان دو  مکمل و دو پرستار را نمی گیرد.۳۸

خانواده یک محیط امنی است که در آن چه فرزندان و چه خود پدر و مادر می توا نند روح و فکر و ذهن خود را در این محیط امن و قابل اعتماد، سالم نگهدارند و رشد بدهند. وقتی خانواده سست شد، نسلهایی که همین‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌طور پشت سر هم می آیند، بی حفاظ اند.۳۹

انسان برای تربیت است؛ انسان برای هدایت و تعالی و کمال است. این نمی شود مگر در یک محیط امن؛ محیطی که در آن عقده به وجود نیاید، انسان اشباع بشود، درآن تعلیمات هر نسلی به نسل بعد منعکس بشود و از کودکی یک انسان تحت تعلیم صحیح، روان، طبیعی و فطریِ دو معلم که نسبت به او از همه‌ی انسانهای عالم مهربان‌ترند یعنی پدر و مادر قرار بگیرد.۴۰

اگر خانواده‌‌‌‌‌‌ای در جامعه نباشد، همه تربیتهای بشری و همه نیازهای روحی انسانها ناکام خواهد ماند زیرا طبیعت و ساخت بشری این گونه است که جز در آغوش خانواده و در محیط خانواده و در آغوش پدر و مادر آن تربیت سالم و کامل و بی‌عیب و بی‌عقده و آن بالندگیِ لازم روحی پیدا نخواهد شد. انسان زمانی از لحاظ روحی و عاطفی، صحیح و سالم و کامل بار خواهد آمد که در خانواده بار بیاید و در خانواده تربیت شود. اکر محیط زندگی آرام و مناسبی در خانواده حکم‌فرما باشد، می‌توان خاطر جمع شد که فرزندان از لحاظ ساختار عاطفی و روانی سالم هستند.۴۱

در خانواده، سه دسته انسان اصلاح می شوند، یکی مرد‌ها که پدران این خانواده هستند، یکی زنها که مادران این خانواده‌‌اند و دیگر کودکان که نسل بعدی این جامعه هستند.۴۲

 

* مختصّات خانواده‌ی خوب

خانواده‌ی خوب یعنی، زن و شوهری که با هم مهربان باشند، با وفا و صمیمی باشند و به یکدیگر محبت و عشق بورزند، رعایت همدیگر را بکنند، مصالح همدیگر را گرامی و مهم بدارند، این در درجه اول.

بعد، اولادی که در آن خانواده به وجود می‌آید، نسبت به او احساس مسئولیت کنند، بخواهند او را از لحاظ مادی و معنوی سالم بزرگ کنند. بخواهند از لحاظ مادی و معنوی او را به سلامت برسانند، چیزهایی به او یاد بدهند؛ به چیزهایی او را وادار کنند، از چیزهایی او را بازدارند و صفات خوبی را در او تزریق کنند. یک چنین خانواده‌ای اساس همه اصلاحات واقعی در یک کشور است. چون انسانها در چنین خانواده‌ای خوب تربیت می‌شوند، با صفات خوب بزرگ می‌شوند. با شجاعت، با استقلال عقل، با فکر، با احساس مسئولیت، با احساس محبت، با جرئت، جرئت تصمیم گیری، با خیرخواهی -  نه بدخواهی – با نجابت، خب وقتی مردم جامعه‌ای این خصوصیات را داشته باشد، این جامعه دیگر روی بدبختی را نخواهد دید.۴۳

 

* خانواده‌ی سالم، انتقال فرهنگ

انتقال فرهنگها و تمدنها و حفظ اصول و عناصر اصلی یک تمدن و یک فرهنگ در یک جامعه و انتقالش به نسلهای پی‌درپی، ‌به برکت خانواده انجام می‌گیرد.۴۴

اساس ازدواج و مهمترین مصلحت ازدواج، عبارتست از تشکیل خانواده. علت هم این است که اگر خانواده سالمی در یک جامعه‌ای وجود داشته باشد، آن جامعه سالم خواهد شد و مواریث فرهنگی خودش را به صورت صحیح منتقل خواهد کرد. در آن جامعه تربیت کودکان به بهترین وجه صورت می‌پذیرد. لذاست که در آن کشورها و جوامعی که خانواده دچار اختلال می‌شود معمولاً اختلالات فرهنگی – اخلاقی به وجود می‌آید.۴۵

اگر نسلها بخواهند فرآورده‌های ذهنی و فکری خود را به نسلهای بعدی منتقل کنند و جامعه از گذشته خودش بخواهد سود ببرد، این فقط با خانواده ممکن است. در محیط خانواده است که اول بار همه‌ی هویت و شخصیت یک انسان بر اساس فرهنگ آن جامعه شکل می‌گیرد و این پدر و مادرند که به طور غیر‌مستقیم و بدون اینکه خود آنهاتصنعی به کار ببرند، به طور طبیعی محتوای ذهن و فکر و عمل و معلومات و اعتقادات و مقدسات و اینها را به نسل بعدی منتقل می‌کنند.۴۶

 

 

* خانواده‌ی سالم، آرامش افراد

نگرش اسلام به خانواده، نگرشی درست، نگرشی اصیل و یک نگاه همراه با اهتمام است که خانواده اصل قرار داده شده و به هم زدن بنیان خانواده یا آشفته نمودن آن جزء بدترین کارهاست.۴۷

خانواده در اسلام یعنی محل سکونت دو انسان، محل آرامش روانی دو انسان، محل انس دو انسان با یکدیگر، محل تکامل یک نفر به وسیله‌ی یک نفر دیگر، آن جایی که انسان در آن صفا میابد، راحتی روانی میابد، این محیط خانواده است. کانون خانواده در اسلام این قدر اهمیت دارد.۴۸

اسلام در بیان قرآن، در چند جا، این آفرینش زن و مرد و هم زیستی اینها و در نهایت زوجیّت آنها را برای آرامش و سکن برای زن و مرد شناخته است.۴۹

در قرآن ، آیه «وجعل منها زوجها لیسکن الیها»[۲] آمده است. دو جا در قرآن، تعبیر سکن- تا آن جایی که من یادم هست- وجود دارد.[۳] خدای متعال، زوج آدمی را از جنس او قرار داد، زوج زن را، زوج مرد را از جنس خود او قرار داده، «لیسکن الیها» تا اینکه آدمی بتواند – چه مرد و چه زن – در کنار شوهر یا همسر، احساس آرامش کند.۵۰

این آرامش، سکونت و نجات از تلاطمهای روحی و اضطرابهای زندگی است. میدان زندگی، میدان مبارزه است و انسان در او دائماً در معرض نوعی اضطراب است، این بسیار چیز مهمی است. اگر این آرامش و سکونت به نحو صحیحی تحقق پیدا کند، زندگی سعادتمندانه می‌شود، زن خوشبخت می‌شود، بچه‌هایی که در این خانه متولد می‌شوند و پرورش می‌یابند، بدون عقده رشد خواهند یافت و خوشبخت خواهند شد. یعنی از این جهت، زمینه برای خوشبختی همه اینها فراهم است.۵۱

 

* انسان که ماشین نیست!

وقتی که زن و شوهر در پایان کار روزانه یا در وسط روز بهم می‌رسند، و همدیگر را می‌بینند، هر دو از هم توقع دارند که توانسته باشند محیط را شاد، سرزنده، قابل زیست و رفع کننده‌ی خستگی ساخته باشند. این توقع بجایی است. اگر چنانچه بتوانید این کار را بکنید، زندگی شیرین می‌شود.۵۲

انسان در تلاطمهای زندگی که ناشی از برخوردهای ناگزیر است، به دنبال یک فرصت می‌گردد تا به آن پناه برد. اگر یک زوج باشند،در این تلاطمها به یکدیگر پناه می‌برند، زن به شوهرش پناه می‌برد و شوهر هم به زنش پناه می‌برد. مرد در کشاکش زندگی مردانه خود، احتیاج به یک لحظه‌ی آرامشی دارد تا بتواند راه را ادامه بدهد. آن لحظه‌ی آرامش کِی است؟ همان وقتی است که او در محیط سرشار از محبت و عطوفت خانوادگی خودش قرار می‌گیرد. با همسر خودش که به او عشق می‌ورزد، با اوست، در کنار اوست و با او احساس یگانگی می‌کند. وقتی با همسر خود مواجه می‌شود، این همان لحظه آسایش و آرامش است.۵۳

زن هم در کشاکش زندگی زنانه خود، با بحرانها و با تلاطمهایی مواجه می‌شود. چه در محیط بیرون از خانه مشغول تلاش و فعالیت و کارهای گوناگون سیاسی، اجتماعی و... باشد یا در داخل خانه مشغول باشد که زحمت و اهمیتش کمتر از کار بیرون نیست. حالا زن در این کشاکش به تلاطمهایی برخورد می‌کند و چون روح او ظریفتر است، بیستر به آرامش، به آسایش، به تکیه کردن به یک شخص مطمئن احتیاج دارد. او کیست؟ او شوهر است.۵۴

انسان که ماشین نیست، انسان روح است، انسان معنویت است، انسان عواطف و احساسات است. حالا می‌خواهد آرامش پیدا کند. این آرامش کجاست؟ محیط خانواده است.۵۵

محیط خانواده، محیط آرامش است باید محیط آرامش باشد. این عاطفه ‌ای که در زن و مرد نسبت به هم وجود دارد، به این آرامش درونی کمک می‌کند. این سکونت، این آرامش، به معنای آرامش در مقابل حرکت نیست، حرکت خوب است؛ این به معنای آرامش در مقابل تلاطم است. انسان گاهی در زندگی‌اش دچار تلاطم می‌شود. همسر، یک آرامشی به انسان می‌دهد که متلاطم نباشد. این در صورتی است که فضای خانه، فضای متلاطمی نباشد.۵۶

 

* خانواده‌ی آرامتر با بهره‌وری بیشتر

هر انسانی – هم زن و هم مرد – در طول زندگی، در شبانه روز مشکلاتی دارد و با پیش‌آمدها و حوادثی مواجه است. این حوادث اعصاب را می‌کوبد و خسته می‌کند. انسانها را دچار ناآرامی و سرسیمگی می‌کند. وقتی وارد محیط خانواده شد، این محیط امن و امان به او تجدید قوا می‌بخشد. او را آماده‌ی یک روز دیگر و یک شبانه روز دیگر می‌کند. خانواده برای تنظیم زندگی انسان خیلی مهم است. البته خانواده باید خوب اداره بشود، باید سالم اداره بشود.۵۷

این بهره‌ای که مرد و زن از این خانواده‌ی آرام می‌برند، بهره‌ی کاری آنها را در بیرون خانواده بالا می‌برد، به آن اهمیت و ارزش می‌دهد، آن را باارزش و با کیفیت می‌کند.۵۸

فرصت ازدواج و آرام گرفتن در یک مجموعه‌ی خانواده،‌یکی از فرصتهای مهم زندگی برای مرد و زن است. این یک وسیله‌ی آسایش، آرامش روحی، وسیله‌ی دلگرم شدن به تداوم فعالیت زندگی است، وسیله‌ی تسلی، وسیله‌ی پیدا کردن یک غمخوار نزدیک است، که برای انسان در طول زندگی بسیار لازم است.۵۹

 

* فرصتی برای تجدید قوا

در داخل خانواده است که مرد و زن – که زوجین هستند – می‌توانند تجدید قوا کنند، می‌توانند همت خودشان را برای ادامه راه آماده کنند. می‌دانید که زندگی یک مبارزه است، کل زندگی عبارتست از یک مبارزه‌ی بلند مدت،مبارزه با عوامل طبیعی، مبارزه با موانع اجتماعی، مبارزه با درون خود انسان که مبارزه‌ی با نفس است. دائم انسان در حال مبارزه است. بدن انسان هم در حال مبارزه است. جسم انسان هم دائم دارد با عوامل مضر مبارزه می‌کند، قدرت این مبارزه وقتی در جسم باشد، جسم سالم است. در انسان، این مبارزه باید صحیح، منطقی، در جهت درست، با رفتارهای صحیح و با ابزارهای درست باشد.

این مبارزه گاهی یک استراحت و یک باراندازی لازم دارد. این یک سفر و یک حرکت است. این نقطه‌ی استراحت، داخل خانواده است.۶۰

 

* احترام به قرارداد زناشویی

خانواده یک قرارداد است، یک امر طبیعی نیست که دو چیز را به هم وصل کرده باشند. نه! یک قرارداد است. یک امر اعتباری است. ماندن او بسته به این است که طرفین قضیه و جامعه و قانون آن را محترم بشمارند. اگر به آن بی‌اعتنایی کردند، باقی نمی‌ماند.۶۱

 

* غریزه‌ی جنسی، نیاز متقابل

اسلام همین غریزه‌ی جنسی را پشتوانه‌ی بنای خانواده قرار داده است، یعنی، وسیله‌ی استحکام خانواده قرار داده است. یعنی چه؟ یعنی وقتی زن و مرد عفیف‌اند و متدین و خداترس‌اند و طبق دستور اسلام از گناه در باب غریزه‌ی جنسی اجتناب می‌کنند، طبعاً نیاز زن و مرد به یکدیگر در این مورد بیشتر خواهد شد. وقتی به هم زیادتر احتیاج داشتند، این بنای خانواده که پایه اصلی‌اش زن و مرد است، مستحکم‌تر خواهد شد.۶۲

اسلام می‌خواهد این پشتوانه را از خانواده نگیرد. اسلام می‌خواهد این انسانها بیرون از محیط خانواده این غریزه را اشباع نکنند، تا نسبت به خانواده بی‌قید و بی‌اعتنا و لاابالی بشوند، لذاست که جلوی راه را سد می‌کند.۶۳

 

* تدیّن؛ رمز مانایی خانواده

در بنا و تشکیل خانواده و در حفظ خانواده، باید این احکام اسلامی را رعایت کرد تا خانواده باقی بماند. لذا شما در خانواده‌های متدین که زن و شوهر به این حدود اهمیت می‌دهند می‌بینید که سالهای متمادی با هم زندگی می‌کنند. محبّت زن و شوهر به یکدیگر باقی می‌ماند و جداییشان از هم سخت است و دل در گرو محبت یکدیگر دارند. این حسن و این محبتهاست که بنای خانواده را ماندگار می‌کند و لذا اسلام به این چیزها اهمیت داده است.۶۴

اگر روشهای اسلامی رواج پیدا کند، خانواده ها مستحکم خواهد شد. همچنانکه در گذشته های ما – نه در دوران منحوس پهلوی – آن وقتهایی که هنوز ایمان مردم سالمتر و کاملتر و دست نخورده‌تر بود، در زمان قدیم. خانواده مستحمکتر بود.زن و شوهر به هم علاقه‌مندتر بودند، فرزندان در محیطهای امن و امان بیشتری پرورش پیدا می‌کردند. حالا هم راه همین است. آن خانادهای که جهات اسلامی را رعایت می‌کنند، اینها غالباً خانواده‌هایی محکم‌تر، بهتر، قوی‌تر و محیط امن تری برای فرزندان و کودکان خواهند بود.۶۵

 

* نقش زن و شوهر

دختر و پسر باید سعی کنند این پیوند را پاسداری کنند. وظیفه‌ی ی آنها هم نیست که بگوییم هر کاری یکی کرد  دیگری تحمل کند.نه، باید هر دو به هم کمک کنند تا این کار صورت گیرد.۶۶

نمی‌شود بگوییم شوهر سهم بیشتری دارد یا زن سهم بیشتری دارد، نه، هر دو در حفظ این بنیان و در حفظ این اجتماع دو نفره، که بعدها به تدریج زیاد می‌شود، نقش دارند.۷۶

از هر چیزی که محیط خانواده را متشنج و دچار افسردگی و هیجانهای بی‌مورد نماید، اجتناب کنید. هم زن و هم مرد بنا را بر سازش و همزیستی و همراهی بگذراند. آنچه در خانواده خیرات وجود دارد، مال زن و شوهر است و در نهایت مال فرزندان است، مال یک طرف نیست. اگر خدای ناکرده در محیط خانواده بی‌محبّتی و عدم اطمینان و صمیمیت باشد، رنجش مال هر دو طرف است.۶۸

در استحکام بنیان خانواده، خود زن و شوهر بیشترین نقش را دارند. با گذشت خودشان، با همکاری خود، با مهربانی و محبّت و اخلاق خوب خودشان – که از همه مهمتر هم محبّت است – می‌توانند این برا ماندگار و این سازگاری را همیشگی بکنند.۶۹

* خانواده در جوامع اسلامی

در محیط اسلامی، زن و شوهر با هم‌اند، در مقابل هم مسئول‌اند، در مقابل فرزندان مسئول‌اند در مقابل محیط خانواده مسئول‌اند. ببینید از نظر اسلام خانواده این قدر مهم است.۷۰

در محیطهای اسلامی، خانواده آنچنان مستحکم است که گاهی دو نسل هم می‌گذرد و می‌بینید پدربزرگ و پدر و نوه در یک خانه دارند با هم زندگی می‌کنند. این چقدر ارزش دارد؟ نه اینها از آنها سیر می‌شوند، نه آنها با اینها بد می‌شوند. همه به کمک هم می‌آیند.۷۱

در جوامع اسلامی، یعنی جوامع متدین و مذهبی، مشاهده می‌کنیم که دو نفر آدم مدت طولانی با هم زندگی می‌کنند و اصلاً از هم سیر نمی‌شوند، بلکه دلبستگی شان به هم بیشتر می‌شود، انس و محبت و وفایشان به همدیگر بیشتر می‌شود، این همان خاصیت تدین و دینداری و مذهبی بودن و جهات خدایی را رعایت کردن است.۷۲

در اسلام و در فرهنگ اسلامی، خانواده با دوام است. توی خانواده پدربزرگها و مادربزرگها و پدر و مادر هستند، نوه ها و نتیجه هایشان را می‌بینند... سنتها را به هم منتقل می‌کنند. نسل گذشته مواریث خودش را به نسل بعد تحویل می‌دهد. بریده و بی‌ریشه و تنها و بی‌عاطفه بار نمی‌آیند.۷۳

 

* خانواده‌ی ایرانی، الگوی جهانی

بحمدالله،‌در کشور ما و در بسیاری از جوامع شرقی، بخصوص جوامع اسلامی، هنوز کمربند خانواده محفوظ است. آن پیوند خانوادگی، بحمدالله هست. آن صمیمیت و صفا و محبت هست. زن دلش برای مرد خود می‌طپد،‌یکدیگر را از اعماق دل دوست دارند و زندگی صمیمی دارند. در جاهای دیگر این چیزها خیلی کم است. در کشورهای ما بخصوص در ایران، این زیاد است. این را تأمین کنید.۷۴

 

***

منابع:

 

۲۷. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۱۵/۱۲/۱۳۷۹

۲۸. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۸/۳/۱۳۸۱

۲۹. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۱۴/۶/۱۳۷۲

۳۰. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۲/۹/۱۳۷۶

۳۱. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۲۳/۱۲/۱۳۷۹

۳۲. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۸/۳/۱۳۸۱

۳۳. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۱۱/۵/۱۳۷۴

۳۴. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۲۹/۱۰/۱۳۷۷

۳۵. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۳۰/۳/۱۳۷۹

۳۶. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۱۲/۱۱/۱۳۷۲

۳۷. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۲۱/۱۲/۱۳۷۹

۳۸. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۴/۱۰/۱۳۸۱

۳۹. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۱۸/۱۲/۱۳۷۶

۴۰. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۲۰/۵/۱۳۷۶

۴۱. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۱۱/۵/۱۳۷۴

۴۲. خطبه عقد مورخه‌ی ۱۹/۲/۱۳۷۴

۴۳. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۱۲/۹/۱۳۷۷

۴۴. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۲۶/۱/۱۳۷۷

۴۵. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۱۶/۱/۱۳۷۸

۴۶. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۱۵/۱۰/۱۳۷۹

۴۷. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۱۵/۱۰/۱۳۷۹

۴۸. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۴/۱۰/۱۳۷۴

۴۹. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۶/۹/۱۳۷۶

۵۰. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۵/۱۰/۱۳۷۵

۵۱. خطبه‌ی عقد مورخه ۳۱/۴/۱۳۷۶

۵۲. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۲۴/۱/۱۳۷۸

۵۳. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۶/۶/۱۳۸۱

۵۴. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۶/۶/۱۳۸۱

۵۵. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۱۶/۱۱/۱۳۷۹

۵۶. خطبه عقد مورخه‌ی ۸/۳/۱۳۸۱

۵۷. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۲۹/۱۰/۱۳۷۷

۵۸. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۱۵/۱۲/۱۳۷۹

۵۹. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۹/۱۲/۱۳۸۰

۶۰. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۸/۳/۱۳۸۱

۶۱. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۱۹/۱/۱۳۷۷

۶۲. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۹/۱۲/۱۳۸۰

۶۳. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۱۸/۱۲/۱۳۷۶

۶۴. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۲۳/۱۲/۱۳۷۹

۶۵. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۱۵/۱/۱۳۷۸

۶۶. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۳۰/۷/۱۳۷۶

۶۷. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۱۶/۵/۱۳۷۹

۶۸. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۶/۹/۱۳۷۶

۶۹. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۱۷/۱۱/۱۳۷۹

۷۰. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۱۸/۶/۱۳۷۶

۷۱. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۲۰/۱۰/۱۳۷۲

۷۲. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۲/۱/۱۳۸۰

۷۳. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۲۴/۵/۱۳۷۴

۷۴. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی ۳۱/۴/۱۳۷۶

 

 

 

[۱] اشاره به آیه‌ی کریمه‌ی: ضَرَبَ اللّهُ مَثَلاً کَلِمَةً طَیِبَةً کَشَجَرَ‌ةٍ طَیِبَةٍ... سوره‌ی ابراهیم، آیه‌ی۲۴.

[۲] سوره‌ی اعراف، آیه‌ی ۱۸۹.

[۳] و من آیاته أن خلق لکم من انفسکم ازواجاً لتسکنوا الیها... سوره‌ی روم، آیه‌ی ۲۱.

کرامت زن در دیدگاه مقام معظم رهبری

 

کرامت زن در دیدگاه مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی) / زینب مولودی

 

 مقدمه

 

وقتی از زن و جایگاه وی صحبت به میان می‌آید؛ پای دیدگاه‌های متفاوت و تعصب‌ها و احقاق حق‌های گسترده‌ای به میدان باز می‌شود. بحث از آزادی زن، برابری زن و مرد و حتی برتری زن، با تفسیرها و تأویل‌های گوناگون به صورت جنجال برانگیزی مطرح می‌گردد. در این مختصر قصد داریم حقیقت را با راهنمایی‌های عالمانه‌ی سکان‌دار انقلاب حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای(مدظله‌العالی) دریابیم. این که زن کیست و چه جایگاهی دارد و چگونه می‌تواند به جایگاه حقیقی خود دست یابد.

 

 جایگاه زن در اسلام

 

«اولاً نگاه اسلام به جنسیت یک نگاه درجه دو است؛ نگاه اول و درجه یک، حیث انسانیت است که در آن، جنسیت اصلاً نقشی ندارد... جنسیت یک امر ثانوی است، یک امر عارضی است، در کارکردهای زندگی معنا پیدا می‌کند، در مسیر اصلی بشر هیچ تأثیری ندارد و معنا پیدا نمی‌کند».[1]

 

زن پیش خدای متعال مثل مرد است. در طی مراتب معنوی و الهی بین این دو جنس هیچ تفاوتی نیست. در این جاده‌ی تکامل و تعالی، آن که حرکت می‌کند، انسان است. در حقوق اجتماعی و حقوق شخصی و فردی بین زن و مرد تفاوتی وجود ندارد. در چند مسأله‌ی اختصاصیِ شخصی امتیازاتی به زن داده شده است، در چند مسأله امتیازاتی به مرد داده شده است؛ آن هم بر اساس اقتضای طبیعت زن و مرد؛ این اسلام است؛ متین‌ترین، منطقی‌ترین، عملی‌ترین قوانین و حدود و مرزهایی که ممکن است انسان در زمینه‌ی مسأله‌ی جنسیت فرض کند.[2]

 

ما باید در مورد مسأله‌ی زن نگاه جامع داشته باشیم و این نگاه در اسلام هست. زن بودن برای زن یک ارزش والاست. یک اصل است. به هیچ وجه تشبه به مردان برای زن ارزش به حساب نمی‌آید. همچنان که برای مردان تشبه به زنان ارزش به حساب نمی‌آید. هر کدام جایگاهی دارند. و طبیعتی دارند و مقصودی از وضعیت خاص آن‌ها در آفرینش حکیمانه‌ی الهی مورد نظر بوده که این مقصود باید برآورده شود.[3]

 

پس در درجه‌ی اول درمی‌یابیم که زن انسان است و از لحاظ انسانیت هیچ فرقی با مرد ندارد، اما در درجه‌ی دوم خودِ زن بودن آیا در اسلام جایگاهی دارد یا آن که اسلام تمام شخصیت و کرامت را به مرد عطا می‌کند؟ یکی از نکاتی که مقام معظم رهبری بسیار روی آن تأکید دارند همین قسمت است:

 

اسلام به زن شخصیت می‌دهد. در اسلام وقتی برای مؤمن نمونه می‌خواهند مشخص بکنند، نمونه‌ی زن معیّن می‌کنند. «‌وَضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِّلَّذِينَ آمَنُوا اِمْرَأَةَ فِرْعَوْنَ... »(تحریم/11) این نفر اول «و مریم بنت عمران» نمونه‌ی دوم. دو زن برای «لِّلَّذِينَ كَفَرُوا»: «‌اِمْرَأَةَ نُوحٍ وَاِمْرَأَةَ لُوطٍ» (تحریم/10). یعنی زن را نه فقط محور و عبرت و آینه‌ای برای زنان بلکه برای کل جامعه قرار می‌دهد. می‌شد یک مرد انتخاب بکنند؟ نه، این در مقابله‌ی با آن نگاه انحرافی و غلطی است که در نظام‌های طاغوتی نسبت به زنان وجود داشته است.[4]

 

«حضرت امام خمینی(قدس سره) نقش زن را در انقلاب- چه در پیدایش و چه در استمرار آن- و نیز جایگاه او را در تکامل جامعه‌‌ی اسلامی و بلوغ اسلامی و انقلابی آن، بسی بزرگ می‌داشت و حق هم همین است».[5]

 

از این کلمات درمی‌یابیم که در نگاه اسلام زن از جایگاه رفیعی برخوردار است. اما جای این پرسش در همین قسمت باقی می‌ماند که چرا زن از چنین مقامی بهره‌مند است؟ مگر او چه نقش بی‌بدیل و متفاوتی را می‌تواند ایفا کند. چه حماسه‌ای به دست زنان رقم می‌خورد؟

 

زنان نیمی از جمعیت بشر را تشکیل می‌دهند. نقش این نیم، حساس‌ترین، ظریف‌ترین، ماندگارترین و مؤثرترین نقش‌ها در حرکت تاریخ انسان و در مسیر بشریت به سوی کمال است.[6]

 

در طبیعت الهی زن، آن‌چنان لطافت و زیبایی و گرمای محبتی وجود دارد که می‌تواند هم خود را و هم محیط پیرامون خود را- چه در داخل خانه، چه در هر محیطی که باشد-  به طرف معنویت و پیشرفت و علو مقامات علمی و عملی سوق دهد و پیش برد.[7]

 

عظمت زن آن است که بتواند حجب و حیا و عفاف زنانه‌ی خود را که خدا در جبلّت او  به ودیعه نهاده است، حفظ کند؛ این را بیامیزد با عزت مؤمنانه، بیامیزد با احساس تکلیف وظیفه؛ آن لطافت را در جای خود به کار ببرد، آن تیزی و برندگی ایمان را هم در جای خود به کار ببرد. این ترکیب ظریف فقط مال زن‌هاست. این امتیازی است که خدای متعال به زن داده است.[8]

 

زن با قوت زنانه‌ی خود- که خدای متعال در وجود او به ودیعه گذاشته و مخصوص زن است- همراه با ایمان عمیق، همراه با استقرار ناشی از اتکاء به خداوند و همراه با عفت و پاکدامنی می‌تواند در جامعه یک نقش استثنایی این گونه ایفا کند؛ هیچ مردی قادر به ایفای چنین نقشی نیست. مثل کوه استواری از ایمان، در عین حال مثل چشمه‌ی جوشانی از عاطفه و محبت و احساسات زنانه، تشنگان و محتاجان نوازش را از چشمه‌ی صبر و حوصله و عاطفه‌ی خود سیراب می‌کند. انسان‌ها در چنین آغوش پربرکتی می‌توانند تربیت شوند. اگر زن با این خصوصیات در عالمِ وجود نبود، انسانیت معنا پیدا نمی‌کرد.[9]

 

آری، زن یک چنین عظمت، کرامت و نقش بی‌بدیلی در جامعه دارد. لذا ما به یک جامعه که نیمی از آن را مردان و نیمی از زنان شبیه شده به مرد تشکیل می‌دهند احتیاج نداریم، بلکه دقیقاً به جامعه‌ای نیازمندیم که نیمی از آن مرد و نیمی زن هستند. که این دو با هم در یک تعامل حقیقی- بر اساس آموزه‌های اسلامی و طبیعت خویش- هستند. نکته‌ی جالب توجه آن که اولاً ما این مقام و منزلت برای زن را در جای دیگر نمی‌بینیم دوم بعضی از آن‌ها که برای زن ارزشی قائل می‌شوند هم بعد از آن است که وی را از عفت، عشق و عاطفه‌اش جدا کرده‌اند. در صورتی که ما دریافتیم این‌ها نه تنها حیثیت زن بلکه جزء افتخارات وی به حساب می‌آیند.

 

مطلب بعد آن است که یک زن، چگونه می‌تواند به این جایگاه دست یابد؟ آیا اگر زنان پیرو و تابع سیاست‌ها و مدل‌های غربی شدند می‌توان از آن‌ها انتظار حماسه‌آفرینی داشت؟ آیا غرب این کرامت را برای زنان حفظ خواهد کرد و آن را از قوه‌ به فعل خواهد رساند؟

 

 زن به سبک غربی

 

در اینجا لازم است با سخنان رهبری فرزانه نسبت به درون مایه و انتهاء راه و روش غرب در مورد زنان آگاهی یابیم.

 

فرهنگ غربی را باید در ادبیات غربی جست‌وجو کرد؛ کسانی که با ادبیات اروپایی آشنایی دارند می‌دانند در چشم فرهنگ اروپایی از قرون وسطی و بعد از آن تا اواسط قرن فعلی، زن موجود درجه دوم بوده‌است. هرچه برخلاف این ادعا کنند، خلاف می‌گویند.[10]

 

اروپایی‌ها می‌خواهند، زن به سبک اروپایی را در جامعه رواج بدهند؛ که عبارت است از سبک مُد و مصرف و آرایش در انظار عموم و ملعبه قرار دادن مسائل جنسی بین دو جنس؛ می‌خواهند این چیزها را به وسیله‌ی زنان رواج دهند.[11] امروز در دنیا کاری کرده‌اند که یکی از مهم‌ترین وظایف زن- اگر نگوییم مهم‌ترین وظایف- این است که جلوه‌گری کند، زیبایی‌های خودش را در معرض التذاد مردان قرار دهد؛ این شده خصوصیت حتمی و لازم زن! اسم این را گذاشته‌اند آزادی، اسم نقطه‌ی مقابلش را گذاشته‌اند اسارت! در حالی که احتجاب زن، حجاب قرار دادن زن برای خود، تکریم زن است؛ احترام زن است؛ ایجاد حریم برای زن است. این حریم را شکستند و دارند روزبه‌روز هم بیشتر می‌شکنند.[12]

 

بزرگ‌ترین ضربه و اهانت به کرامت زن را همین سیاست غربی دارد انجام می‌دهد. در یک مجلس رسمی، یک مرد باید با لباس رسمی بیاید، پاپیون بزند، یقه‌اش بسته باشد، آستینش هم تا سرمچ باشد؛ نه اجازه دارد شلوارک بپوشد، نه اجازه دارد تی‌شرت بپوشد؛ اما یک خانم در همان جلسه‌ی رسمی، حتماً باید بخش‌های مهمی از بدنش عریان باشد؛ اگر پوشیده‌ی کامل بیاید محل اشکال است؛ اگر بدون جذابیت‌ها بیاید، محل اشکال است. این شده عرف، افتخار هم می‌کنند. چه ضربه‌ای برای زن از این بالاتر؟ الگو درست کردن برای زنان به این شکل- زنان خودشان را می‌گویم کشورهایی که دنباله رو آن‌هایند نه زنان ما را- بزرگ‌ترین ضربه‌هایی است که دارند می‌زنند. بنابراین نباید در مقابل این فرهنگ غلط انفعال داشت.[13]

 

از طرفی غربی‌ها به زن خیانت کردند.تمدن غرب به زن هیچ نداده است. اگر پیشرفت علمی، سیاسی و فکری هم در زنان دیده ‌می‌شود، مال خود زن‌هاست. آن‌چه که غربی‌ها به آن دامن زدند و تمدن غربی پایه‌گذار خشت کج و بنای کجش بود، بی‌بند و باری و ابتذال زنانه است. زن را به ابتذال کشانده‌اند و داخل خانواده‌اش را هم اصلاح نکرده‌اند.[14]

 

جامعه‌ی اسلامی، بدون بهره‌مندی کشور از نهاد خانواده‌ی سالم، سر زنده و با نشاط، اصلاً امکان ندارد پیشرفت کند. حالا نقض نشود که شما می‌گویید در غرب خانواده نیست، پیشرفت هم هست. آن‌چه امروز در ویرانی بنیان خانواده در غرب روز‌به‌روز بیشتر دارد نمودارهایش ظاهر می‌شود، این‌ها اثرش را خواهد بخشید؛ هیچ عجله‌ای نباید داشت. حوادث جهانی و حوادث تاریخی این‌جور نیست که زود بازده باشد؛ این‌ها به تدریج اثر خواهد گذاشت. آن روزی که غرب به این پیشرفت‌ها دست پیدا کرد، هنوز خانواده سرجای خودش بود؛ حتی مسأله‌ی جنسیت با همان رعایت‌های اخلاقی جنسی- البته نه به شکل اسلامی، بلکه به شکل خاص خودشان-  وجود داشت. این بی‌بند و باری‌ها و اباحیگری‌ها به تدریج در آن‌جا به وجود آمده. وضع امروز هم فردای بسیار تلخ و سختی را برای آن‌ها رقم می‌زند.[15]

 

مشکلاتی که امروز در غرب وجود دارد، این قانون‌های ابلهانه و خباثت‌آمیزی که این‌ها در زمینه‌‌ی مسائل جنسی دارند می‌گذارند، این‌ها را به ته دره دارد حرکت می‌دهد. این انحطاط قابل جلوگیری هم نیست. زوال تمدن‌ها، مثل سربرآوردن تمدن‌ها، یک امر تدریجی است- یک امر دفعی و فوری نیست- واین تدریج دارد اتفاق می‌افتد و گمان نمی‌کنم از چشم این نسل یا نسل بعد از این دور بماند؛ خواهند دید که چه اتفاقی می‌افتد.[16]

 

اکنون که غرب را در سراشیبی سقوط می‌یابیم. پیروزی از راه آزموده شده و خطا دیده‌ی غرب را خطایی مجدد می‌دانیم؛ سؤال خود را بار دیگر این‌طور مطرح می‌کنیم که چگونه یک زن می‌تواند به آن ارزش‌های والا برسد و الگوی جامعه‌ی ایمانی قرار گیرد. وقتی سبک زندگی غربی موجب تحقیر زن است، زن باید کرامت خود را چگونه بیابد و چگونه به آن برسد.

 

 کرامت زن مسلمان

 

باید دید طبق فرموده‌ی مقام معظم رهبری اسلام زن را به چگونه زندگی‌ای دعوت می‌کند؟

 

زن مسلمان زنی است که هم دین خود را، حجاب خود را، زنانگی خود را، ظرافت‌ها و رقت‌ها و لطافت‌های خود را حفظ می‌کند؛ هم از حق خود دفاع می کند؛ هم در میدان معنویت و علم و تحقیق و تقرب به خدا پیشروی می‌کند؛ هم در میدان سیاسی حضور دارد. این می‌شود الگویی برای زنان.[17]

 

ما زن را به عفت، به عصمت، به حجاب، به عدم اختلاط و آمیزش بی‌حد و مرز میان زن ومرد، به حفظ کرامت انسانی، به آرایش نکردن در مقابل مرد بیگانه دعوت می‌کنیم. این بد است؟ این کرامت زن مسلمان است. این کرامت زن است.[18] زن‌های مؤمن در جامعه‌ی ما سعی کنند قدر زن ایرانی مسلمان را بدانند... زنی که خود را در دامنه‌ی قله‌ای می‌داند که در اوج آن فاطمه‌ی زهراƒ قرار دارد. این زن باید از این بازیچه‌های فراهم آمده‌ی تمدن غربی رو بگرداند و به آن بی‌اعتنایی کند.[19]

 

هویت اسلامی این است که زن در عین این که هویت و خصوصیت زنانه‌ی خود را حفظ می‌کند یعنی آن احساسات رقیق را، عواطف جوشان را، آن مهر و محبت را، آن رقت و صفا و درخشندگی زنانه را برای خود حفظ می‌کند، در عین حال، هم باید در میدان ارزش‌های معنوی- مثل علم، مثل عبادت، مثل تقرب به خدا و... - پیشروی کند. هم در عرصه‌ی مسائل اجتماعی و سیاسی و ایستادگی و صبر و مقاومت و حضور سیاسی و خواست سیاسی و درک سیاسی، شناخت کشور خود، شناخت آینده‌ی خود، شناخت هدف‌های علمی و بزرگ و اهداف اسلامی مربوط به کشورهای اسلامی و ملت‌های اسلامی، شناخت توطئه‌های دشمن، شناخت روش‌های دشمن باید روزبه‌روز پیشرفت کند، و هم در زمینه‌ی ایجاد عدل و انصاف و محیط آرامش و سکونت در داخل خانواده باید پیشرفت کند.[20]

 

از مجموع این سخنان رهبری، سه عرصه برای هنرنمایی زن نمایان می‌گردد. که عبارتند از عرصه‌ی فردی، خانوادگی و اجتماعی که در هر کدام، وظایفی مخصوص بر عهده‌ی اوست. در ادامه این سه عرصه را به اندازه‌ی حوصله‌ی بحث، قدری می‌شکافیم.

 

 هنرنمایی زن در عرصه‌ی فردی

 

عرصه‌ی فردی به معنای همان تربیت فردی و رشد و تکامل معنوی است که بین زن و مرد در این عرصه تفاوتی وجود ندارد و هر یک به اندازه‌ی تلاش خود، بهره می‌برند. رهبری البته در این عرصه نیز روی نکاتی تکیه می‌کنند:

 

زن فرعون نه پیامبر است، نه پیامبر زاده است، نه همسر پیامبر است نه در خانواده‌ی هیچ پیامبری بوده است. تربیت معنوی و رشد و بالندگی یک زن او را به این‌جا می‌رساند.[21] زن مسلمان باید در راه فرزانگی و علم تلاش کند؛ در راه خودسازی معنوی و اخلاقی تلاش کند؛ و در میدان جهاد و مبارزه، از هر نوع جهاد و مبارزه‌ای پیش‌قدم باشد؛ نسبت به زخارف دنیا و تجملات، بی‌اعتنا باشد؛ عفت و عصمت و طهارتش در حدی باشد که چشم و نظر هرزه‌ی بیگانه را به خودی خود دفع کند.[22]

 

اگر زن‌ها با قرآن مأنوس بشوند، بسیاری از مشکلات جامعه‌ حل خواهد شد. چون انسان‌های نسل بعد در دامن زن پرورش پیدا می‌کنند و زن آشنای با قرآن و مأنوس با قرآن، خیلی می‌تواند در تربیت فرزند تأثیراتی داشته باشد.[23]

 

لذا درمی‌یابیم که زن موظف است در عرصه‌ی فردی به رشد و بالندگی خود بیندیشد و در این زمینه پیشرفت کند؛ نه فقط برای این که یک فرد به کمال برسد، بلکه علاوه بر آن کمال یک مادر و یک زن به کمال انسان‌هایی که در دامن او پرورش می‌یابند منجر می‌شود.

 

 هنرنمایی زن در عرصه‌ی خانوادگی

 

یکی از مهم‌ترین وظایف زن، خانه‌داری است. بنده عقیده ندارم به این که زن‌ها نباید در مشاغل اجتماعی و سیاسی کار کنند؛ اما اگر چنان‌چه این به معنای این باشد که ما به خانه‌داری به چشم حقارت نگاه کنیم، این می‌شود گناه. خانه‌داری یک شغل است؛ شغل بزرگ، شغل مهم، شغل حساس، شغل آینده‌ساز، فرزندآوری یک مجاهدت بزرگ است.[24] مهم‌ترین کار برای زن این است که زندگی را سرپا نگهدارد.[25]

 

این نقش همسری فوق‌العاده است؛ ولو اصلاً نقش مادری وجود نداشته‌باشد. فرض کنید، زنی است؛ یا مایل نیست به زایمان، یا به هر دلیل امکان زایمان برایش وجود ندارد اما همسر است. ما اگر بخواهیم این مرد در داخل جامعه یک موجود مفیدی باشد، باید این زن در داخل خانه همسر خوبی باشد؛ والا نمی‌شود.[26] این رابطه‌ی انسانی، براساس محبت و رابطه‌ی عاطفی استوار است. یعنی زن و شوهر باید به هم محبت داشته‌باشند و همین محبت، هم‌زیستی آن‌ها را آسان خواهد کرد.[27] محبت دستوری و فرمایشی نیست. دست خود شماست. شما می‌توانید محبت خودتان را روز‌به‌روز در دل همسرتان زیاد کنید. با اخلاق خوب، با رفتار مناسب، با محبت وزیدن به او، با وفاداری.[28]

 

فرزندآوری یکی از مهم‌ترین مجاهدت‌های زنان و وظایف آنان است؛ چون فرزندآوری در حقیقت هنر زن است؛ اوست که زحماتش را تحمل می‌کند، اوست که رنج‌هایش را می‌برد، اوست که خدای متعال ابزار پرورش فرزند را به او داده است. عاطفه‌اش را به او داده، احساساتش را به آن‌ها داده، اندام‌های جسمانی‌اش را به آن‌ها داده؛ در واقع این هنر زن‌هاست.[29]

 

«مادر می‌تواند فرزندان را به بهترین وجه تربیت کند. تربیت فرزند به وسیله‌ی مادر، مثل تربیت در کلاس درس نیست؛ با رفتار است، با گفتار است، با عاطفه است، با نوازش است، با لالایی خواندن است؛ با زندگی کردن است».[30]  زن اگر به خانواده پایبند شد، علاقه نشان داد، به تربیت فرزند اهمیت داد، به بچه‌های خود رسید، آن‌ها را شیر داد، آن‌ها را در آغوش خود بزرگ کرد، برای آن‌ها آذوقه‌های فرهنگی- قصص، احکام، حکایت‌های قرآنی، ماجراهای آموزنده- فراهم کرد و در هر فرصتی به فرزندان خود مثل غذای جسمانی چشاند، نسل‌ها در جامعه بالنده و رشید خواهند شد.[31]

 

خانه‌داری، بچه‌آوردن، بزرگ‌کردن، تربیت کردن جای‌گزین ندارد. شما اگر بچه‌ی خودتان را در خانه تربیت نکردید، یا اگر بچه نیاوردید، یا اگر تارهای فوق‌العاده‌ی ظریف عواطف او را- که از نخ‌های ابریشم ظریف‌تر است- با سر انگشتان خود باز نکردید تا دچار عقده‌ی [عاطفی] نشود، هیچ‌کس دیگر نمی‌تواند این کار را بکند؛ نه پدرش و نه به طریق اولی دیگران. این کارها، فقط کار مادر است.[32]

 

آن‌چه در این عرصه‌ی خانواده مشاهده می‌شود عبارت است از اولاً اهمّیت بالای آن در نگاه مقام معظم رهبری دوماً نقش بی‌بدیل زن در حفظ کیان خانواده. گویا میدان اصلی هنرنمایی زن، این عرصه است که اگر توانست مجاهدت در این عرصه را به نحو احسن به انجام رساند- که این هم فقط کار اوست- خدمت بی‌نظیری به جامعه داشته‌است. این‌جاست که شاید بتوان علت سوزدل رهبری در مسأله‌ی زنان را بهتر درک کرد و این که چرا این‌قدر به حل مشکلات زنان به‌خصوص در خانواده تأکید دارند و برنامه‌ریزی بلند مدّت جهت رشد و هرچه بالنده‌تر شدن زنان را امری لازم می‌شمارند.

 

 هنرنمایی زن در عرصه‌ی اجتماعی

 

دیدگاه رهبر معظم انقلاب در مورد حضور زن در عرصه‌‌ی اجتماع و سیاست بسیار روشن است. با توضیحات و مقدمات گذشته نیز این دیدگاه واضح شد و حتی شاید تصمیم‌گیری برای خود زن هم در این زمینه آسان شده باشد. نظر رهبری در مورد حضور فعال در این عرصه مثبت است منتهی به چند شرط.

 

زن اگر خواست برود کار کند، این اشکالی ندارد، اسلام هم مانع نیست. اما این وظیفه‌ی او نیست. این بر او واجب و لازم نیست. چیزی که واجب است، عبارت است از حفظ فضای حیاتی برای مجموع این خانواده.[33]

 

بنده با انواع مشارکت‌های اجتماعی موافقم؛ حالا چه از نوع اشتغال اقتصادی باشد، چه از نوع سیاسی و اجتماعی و فعالیت‌های خیرخواهانه و از این قبیل؛ این‌ها همه خوب است. منتها دوسه تا اصل را باید نادیده نگرفت. یک اصل این است که این کار اساسی را- که کارِ خانه و خانواده و همسر و کدبانویی و مادری است- تحت‌الشعاع قرار ندهد، می‌شود هم. به نظرم می‌رسد مواردی داشتیم که خانم‌هایی این‌طور عمل می‌کردند. دومین مسأله، مسأله‌ی محرم نامحرم است، که در اسلام جدی است.[34]

 

بنابراین مقام معظم رهبری حضور زن در مشاغل را نفی نمی‌کنند ولی به شرط این‌که این دو امر محقق شود یعنی اولاً با زندگی خانوادگی تعارض نداشته‌باشد، دوماً مسأله‌ی اختلاط محرم نامحرم پیش نیاید و آن حدودی که اسلام زن و مرد را به رعایت آن‌ها موظف کرده است، رعایت گردد. ضمن این که جدای این مباحث، طبق بیانات اخیر ایشان حضور زن در مشاغل اجرایی افتخاری ندارد.[35]

 

 نتیجه

 

اسلام در درجه‌ی اول به انسانیت انسان‌ها نگاه می‌کند و در درجه‌ی دوم به جنسیت آن‌ها و در همین بخش، نگاهش به جنسیت زن فوق‌العاده متعالی و کرامت‌بخش است. در حالی که غرب زن را مایه‌ی التذاذ مردان قرار می‌دهد و این تحقیر زن است. اسلام برای به کمال رساندن زن، برنامه‌ی بندگی در عرصه‌های مختلف زندگی را به وی ارائه می‌دهد؛ برنامه‌ای که نه تنها موجب رشد خود زن بلکه موجب رشد خانواده و جامعه‌ی او نیز می‌گردد.

 

 

 

 

 

[1]. بیانات در سومین نشست اندیشه‌های راهبردی با موضوع زن و خانواده، 14/10/90.

 

[2]. بیانات در جمع مداحان، 11/02/92.

 

[3]. بیانات در دیدار گروه کثیری از بانوان نخبه در آستانه‌ی سالروز میلاد حضرت زهراƒ، 03/04/86.

 

[4]. بیانات در دیدار جمعی از بانوان قرآن پژوه کشور، 28/07/88.

 

[5]. پیام به سمینار بررسی شخصیت زن از دیدگاه امام(ره)، 03/08/68.

 

[6]. بیانات در سالروز ولادت حضرت زهراƒ، 05/05/84.

 

[7]. بیانات دردیدار اقشار مختلف مردم، 25/03/84.

 

[8]. بیانات در دیدار گروه کثیری از پرستاران نمونه‌ی کشور به مناسبت میلاد حضرت زهراƒ، 01/02/89.

 

[9]. بیانات دردیدار اقشار مختلف مردم، 25/03/84.

 

[10]. بیانات در همایش بزرگ بانوان، 30/07/76.

 

[11]. بیانات در دیدار بسیاری از پرستاران به مناسبت میلاد حضرت زینبƒ، 22/08/70.

 

[12]. بیانات در جمع مداحان، 11/02/92.

 

[13]. بیانات در سومین نشست اندیشه‌های راهبردی با موضوع زن و خانواده، 14/10/90.

 

[14]. بیانات در دیدار گروه کثیری از بانوان، 30/06/79.

 

[15]. بیانات در سومین نشست اندیشه‌های راهبردی با موضوع زن و خانواده، 14/10/90.

 

[16]. بیانات در دیدار جمعی از مداحان، 11/02/92.

 

[17]. بیانات در دیدار گروه کثیری از بانوان، 30/06/79.

 

[18]. بیانات در دیدار گروهی از بانوان به مناسبت فرخنده میلاد حضرت زهراƒ، 20/09/71.

 

[19]. بیانات در دیدار با جمع کثیری از بانوان شهرهای تهران، اصفهان و قم، 26/10/68.

 

[20]. بیانات در دیدار گروه کثیری از بانوان، 30/06/79.

 

[21]. بیانات در دیدار با اعضای شورای فرهنگی- اجتماعی زنان، 04/10/70.

 

[22]. بیانات در دیدار گروهی از بانوان به مناسبت میلاد حضرت زهراƒ، 25/09/71.

 

[23]. بیانات در دیدار گروهی از بانوان قرآن پژوه کشور، 28/07/88.

 

[24]. بیانات در دیدار جمعی از مداحان، 11/02/92.

 

[25]. خطبه‌ی عقد، 08/03/81.

 

[26]. بیانات در نشست اندیشه‌های راهبردی با موضوع زن و خانواده، 14/10/90.

 

[27]. خطبه‌ی عقد، 04/09/75.

 

[28]. خطبه‌ی عقد، 30/07/76.

 

[29]. بیانات در دیدار جمعی از مداحان، 11/02/92.

 

[30]. همان.

 

[31]. بیانات در اجتماع بانوان خوزستان، 20/12/75.

 

[32]. بیانات در نشست اندیشه‌های راهبردی با موضوع زن و خانواده، 14/10/90.

 

[33]. خطبه‌ی عقد، 08/03/81.

 

[34]. بیانات در نشست اندیشه‌های راهبردی با موضوع زن و خانواده، 14/10/90.

 

[35]. رک. بیانات در دیدار با جمعی از بانوان فرهیخته، 21/02/92.

 

 

 

منابع

 

  1. خامنه‌ای، علی، زن و بازیابی هویت حقیقی [گزیده‌ی بیانات] حضرت آیت‌الله‌العظمی سید علی خامنه‌ای (مدظله‌العالی) رهبر معظم انقلاب اسلامی، به کوشش محسن کربلایی‌نظر و جمعی از محققین، تهران، انتشارات انقلاب اسلامی، چاپ دوم، 1390.

 

  1. خامنه‌ای، علی، مطلع عشق، گزیده‌ای از رهنمودهای حضرت آیت‌الله سید علی خامنه‌ای به زوج‌های جوان، گردآورنده محمدجواد حاج علی اکبری، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ سیزدهم، 1387.

 

  1. www.khamenei.ir

شماره نشریه:  شمیم نرجس شماره 29

حقوق زن از زبان امام خامنه ای مدظله العالی

حقوق زن از زبان امام خامنه ای مدظله العالی

قسمتی از بیانات امام خامنه ای پیرامون حقوق زن در دیدار مداحان اهل‌بیت علیهم‌السلام

 

خدای متعال مرد را و زن را از جهاتی مثل هم قرار داده است؛

 از لحاظ عروج به مقامات معنوی با هم تفاوتی ندارند، نمونه‌اش فاطمه‌ی زهرا (سلام‌الله‌علیها)؛

از لحاظ قدرت رهبری با هم تفاوتی ندارند، نمونه‌اش فاطمه‌ی زهرا (سلام‌الله‌علیها)؛

 از لحاظ توانایی هدایت بشر تفاوتی ندارند، نمونه‌اش فاطمه‌ی زهرا (سلام‌الله‌علیها)؛

امّا از لحاظ وظایف اداره‌ی زندگی تفاوت دارند، باز نمونه‌اش فاطمه‌ی زهرا (سلام‌الله‌علیها).

 اینهایی که از حقوق زن میخواهند دفاع کنند، به قول معروف شیپور را از سرِ گشادش میزنند و نمیفهمند چه بگویند و از چه چیز زن دفاع کنند، میگویند چرا زن مدیریّت [نکند]؛ مگر مدیریّتها یک افتخار است برای یک انسان که دنبال این باشد که چرا مدیریّتها [مخصوص مرد است]؟ اسمش را هم میگذارند عدالت جنسیّتی؛ این عدالت است؟ آن کسانی که در دنیا برابری جنسیّتی را مطرح میکردند و دنبال آن بودند، امروز این‌قدر بدبختی و فساد از این ناحیه گریبان‌گیرشان شده که خودشان پشیمانند؛ البتّه خیلی‌هایشان صریحاً اقرار نمیکنند، خیلی‌هایشان هم با این فرهنگ بزرگ شدند، نمیفهمند چه اتّفاقی دارد می‌افتد؛ امّا اندیشمندانشان چرا، اندیشمندانشان میگویند، میفهمند، اظهار نگرانی میکنند. خدا کند این کسانی که در داخل اسم عدالت جنسیّتی می‌آورند، مرادشان این چیزی که به‌عنوان برابری جنسیّتی مطرح شده، نباشد.

تاریخ: 29/12/95