حدیث روز
امام حسين عليه السلام: خوش اخلاقى عبادت است. (كنزالعمال، ج13، ص151، ح36472)
امام على عليه السلام: هر كس خوش اخلاق باشد، زندگى اش پاكيزه و گوارا مى گردد. (نهج البلاغه،خطبه 184)
رسول اكرم صلى الله عليه و آله :يكديگر را به رفتار نيك با زنان سفارش كنيد.بحارالأنوار، ج33، ص628
رسول اكرم صلى الله عليه و آله:هرزنى،از دنيابرودوشوهرش ازاوراضى باشد،به بهشت مى رود.نهج الفصاحه،ح 1022
رسول اكرم صلى الله عليه و آله :حيا خوب است ولى براى زنان خوب تر است. نهج الفصاحه، ح 2006

اگر پیامبر انسان کامل است، پس صلوات چه فایده ای برای ایشان دارد؟

اگر پیامبر انسان کامل است، پس صلوات چه فایده ای برای ایشان دارد؟

 

درست است که پیامبر اسلام انسان کامل است ولی صلوات بر او اصطلاحا یک بازی چند سر بُرد است. زیرا علاوه بر اینکه عمل به دستور خدا و موجب قُرب الهی است، ادای احترام به مقام شامخ آن حضرت هم هست. مضافا، وقتی به تاریخ انبیا مراجعه می‌کنیم می‌بینیم که زحمات پیامبر اسلام در راه ترویج دین خدا، هدایت انسان‌ها و نجات بشریت، ایثاری عظیم را می‌طلبیده است. به همین خاطر است که حس «قدرشناسی» انسان، ایجاب می‌کند که در برابر این سختی‌ها، سپاسگزار شخصیت آن حضرت باشد. حداقل مراتب سپاسگزاری را نیز، می‌توان در «صلوات» جستجو نمود.

 

دلیل دیگری که می‌توان برای صلوات ذکر نمود، این است که صلوات، زمینه ولایت پذیری از آن حضرت را نیز فراهم می‌کند. شاید به همین دلیل هم هست که خدای متعال در آیه شریفه «ان الله و ملائکته یصلون علی النبی/خدا و ملائکه اش بر پیامبر صلوات می‌فرستند»، بلافاصله پس از دستور به صلوات، تاکید می‌کند که «یا ایها الذین آمنوا صلوا علیه و سلموا تسلیما/ پس ای اهل ایمان، شما نیز بر پیامبر صلوات بفرستید و کاملا تسلیم او باشید». ضمن اینکه «صلوات» نشان دهنده این مطلب نیز هست که پیامبر واسطه فیض بین خدا و مردم است، چرا که صلوات، مایه علوّ درجات و سبب تزکیه، پاکی، طهارت و آمرزش گناهان فرستنده صلوات است. به همین دلایل فوق هم هست که ادعیه وارد شده از طریق امامان معصوم (ع)، تماما با صلوات شروع شده و با صلوات پایان می‌پذیرد.

 

پاسخ تفصیلی

 

قبل از اینکه مستقیما به سوال فوق پاسخ دهیم، نیازمند مقدمه ای هستیم تا جوابی که بیان می‌کنیم از وضوح کافی برخوردار باشد. و آن اینکه: انسان وقتی به کسی سلام می‌کند، یعنی به او احترام می‌گذارد. همانطور که می‌دانیم، ادای احترام یک امر اعتباری و اصطلاحا قراردادی است. یعنی در هر طایفه و قومی، مردم در میان خودشان یک نوع ادای احترام دارند. بعضی کلاه خود را برمی‌دارند، بعضی دست به سینه مى‏گذارند، و بعضی هم به شکل دیگر ادای احترام می‌کنند. در زبان‌های مختلف هم برای احترام گذاشتن به طرف مقابل الفاظ مختلفی بکار مى‏برند. مسلمانان نیز از این قاعده مستثنا نبوده برای نوعی از ادای احترام، از لفظ «سلام» استفاده می‌کنند. اصل کلمه سلام به معنی سلامتی و امنیت است؛ این که می‌گوییم «سلام علیکم/ سلام بر شما»، یعنی من به شما سلامتی و امنیت مى‏دهم. حتی اگر غیر مومنین هم از این لفظ استفاده کنند، منظورشان همین است که یعنی «از ناحیه من به شما ضرری نمى‏رسد و شما در امان هستید». اما مؤمن وقتی که سلام مى‏کند، در واقع معنای آن دعایی است برای سلامتی طرف مقابل؛ یعنی من از خدا مى‏خواهم که شما را سلامت و در امنیت بدارد. بر همین اساس سلام را پیام آورِ رحمت خاصی از جانب خدای متعال به شمار ‌آورده اند. سلام وقتی به عنوان ادای احترام گفته مى‏شود، تحیت نیز به شمار می‌رود. تحیت از ریشه‌ی حیات و به معنی «زنده باشید» است. وقتی به شخصی مى‏گویند «زنده باشی»؛ یعنی «من زندگی تو را مى‏خواهم و مى‏خواهم شما زنده باشید و حیات شما ادامه داشته باشد». با این تعریف سلام نیز یک نوع تحیت است.

 

 

 

اما مرتبه بالاتر از سلام، که سلامِ کامل‌تر، عمیق‏تر و پربارتر است، «صلاه» نامیده شده است که جمعِ آن «صلوات» است. در فارسی معادلی برای آن نداریم و اگر بخواهیم معادلی برای آن بیابیم، می‌توانیم بگوییم نزدیک‌ترین معادل «درود بر تو» است. در عربی «صلاه» تحیت کاملتری از سلام است، که هم دلالت بر دوام دارد، هم دلالت بر رتبه بالاتری از تحیت. به همین دلیل هم هست که خداوند متعال وقتی می‌خواهد برای پیامبر خویش درود و تحیت بفرستد، مى‏فرماید: «إِنَّ اللّهَ وَ مَلائِکَتَهُ یُصَلُّونَ عَلَی النَّبِیِّ/ بدرستی که خدا و ملائکه اش، بر پیامبر صلوات و تحیت‌هایی برتر از سلام ـ معمول و متعارف ـ می‌فرستند». (احزاب/56) و این یعنی خدا رحمتی که توأم با احترام هست بر ایشان نازل مى‏کند. آنچه که در این میان مهم است و باید به آنها اشاره نمود دو نکته است:

 

  1. علیرغم اینکه تمام موجودات مشمول رحمت الهی هستند ولی این «رحمت» ها هیچکدام، «صلاه» بر آن‌ها اطلاق نمی‌شود. «صلوات» که جمع «صلاه» است، بالاترین مرتبه رحمت، توام با ادای احترام است که خداوند متعال، آن را فقط برای پیامبر خویش و عده معدودی از مومنین بکار برده است. پس صلوات را نمی‌توانیم رحمت عمومی الهی بدانیم.
  2. فرستادن صلوات، به نوعی عمل به دستور و توصیه خدا و در عین حال خدمتی به پیامبر اعظم است چرا که قرآن کریم می‌فرماید: «ان الله و ملائکته یصلون علی النبی یا ایها اذین آمنوا صلوا علیه و سلموا تسلیما/ خدا و ملائکه اش برای پیامبر صلوات می فرستند، پس ای مومنین شما نیز بر پیامبر صلوات فرستاده ـ و از خداوند برای او رحمت الهی توام با ادای احترام را درخواست کنید ـ و در عین حال تسلیم اوامر او باشید». صلوات، زمینه ولایت پذیری از آن حضرت را نیز فراهم می‌کند. شاید به همین دلیل هم هست که خدای متعال در آیه شریفه «ان الله و ملائکته یصلون علی النبی/خدا و ملائکه اش بر پیامبر صلوات می‌فرستند»، بلافاصله پس از دستور به صلوات، تاکید می‌کند که «یا ایها الذین آمنوا صلوا علیه و سلموا تسلیما/ پس ای اهل ایمان، شما نیز بر پیامبر صلوات بفرستید و کاملا تسلیم او باشید».
  3. با توجه به فرمایش بسیاری از بزرگان، فرستادن صلوات برای پیامبر اسلام، چه بسا مایه بالاتر رفتن درجات آن حضرت در نزد خدای متعال است.
  4. «صلوات» علاوه بر مطالب پیش گفته ـ ادای احترام و تعظیم نام پیامبر، درخواست رحمت خاص از خدای متعال برای آن حضرت و… ـ برای فردی هم که صلوات می‌فرستد دارای برکات است. امام هادی علیه السلام به بخشی از این موضوع در زیارت جامعه کبیره پرداخته و می‌فرماید:

«وَ جَعَلَ صَلَوَاتِنَا عَلَیْکُمْ وَ مَا خَصَّنَا بِهِ مِنْ وَلَایَتِکُمْ طِیباً لِخَلْقِنَا وَ طَهَارَهً لِأَنْفُسِنَا وَ تَزْکِیَهً لَنَا وَ کَفَّارَهً لِذُنُوبِنَا/ خداوند صلوات و تحیات ما را برای شما قرار داد و بوسیله ـ این صلوات که ـ نتیجه ولایت شماست، آفرینش ما را آراسته و طیب، و ارواح ما را پاک نمود، و آن را مایه تزکیه و پاکی سرشت و آمرزش گناهان ما قرار داد». با این بیان، صلوات سرمنشاء خیرات بسیاری برای فرستنده خود است.

 

پس با توجه به مطالب پیش گفته، در پاسخ به سوال فوق می‌گوییم: درست است که پیامبر اسلام انسان کامل است ولی صلوات بر او اصطلاحا یک بازی چند سر بُرد است. چرا که:

 

  • عمل به دستور خدا و موجب قُرب الهی است.
  • ادای احترام به مقام شامخ آن حضرت است.
  • مایه علوّ درجات ایشان است.
  • سبب تزکیه، پاکی، طهارت و آمرزش گناهان فرستنده صلوات است.

 

شاید به همین دلایل فوق هم هست که ادعیه وارد شده از طریق امامان معصوم علیهم السلام، تماما با صلوات شروع شده و با صلوات پایان می پذیرد.

منبع: https://the14.ir/fa/ آستان قدس رضوی